Wprowadzenie
Jagoda kamczacka (Lonicera caerulea) staje się coraz bardziej popularna dzięki odporności na niskie temperatury, wyjątkowemu smakowi owoców oraz wartości odżywczej. Jednak pomimo wielu zalet, aby uzyskać obfite plony, niezbędne jest odpowiednie zapylanie.
Roślina ta jest samoniezgodna – nie może się samodzielnie zapylić i wymaga krzyżowego zapylania z inną, genetycznie odmienną odmianą o tym samym czasie kwitnienia.
Znaczenie zapylania dla jagody kamczackiej
Dlaczego zapylanie jest kluczowe?
- Zwiększa ilość zawiązanych owoców.
- Poprawia masę i jakość owoców.
- Skraca czas dojrzewania i zbioru.
- Podnosi efektywność plantacji.
Jagoda kamczacka a samoniezgodność
Jagoda kamczacka:
- Wymaga zapylenia pyłkiem z innej odmiany.
- Nie może zapylać się własnym pyłkiem.
- Wymaga aktywności owadów zapylających, głównie trzmieli i dzikich pszczół, które działają także w chłodne dni.
Porównanie metod zapylania jagody kamczackiej
Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Mendla w Brnie porównywało cztery metody zapylania na odmianach jagody kamczackiej Viola i Gerda:
Metody zapylania kwiatów:
- swobodne zapylanie – zapylanie przez naturalnych zapylaczy (głównie owady), bez izolacji kwiatów,
- ręczne zapylanie krzyżowe – zapylanie ręczne pyłkiem pochodzącym z innej, kompatybilnej odmiany, przy izolacji kwiatów od owadów,
- ręczne samozapylenie – zapylanie ręczne pyłkiem pochodzącym z tej samej odmiany, przy izolacji kwiatów od owadów,
- bez ingerencji (izolacja) – kwiaty izolowane od zapylaczy, bez ręcznego zapylania.
[%] – procent zawiązania owoców, czyli stosunek liczby owoców do liczby kwiatów (kwiatostanów) objętych doświadczeniem, wyrażony w procentach.
Wyniki badań:
Procent zawiązania owoców (%) w zależności od metody zapylania:
| Zapylanie | GERDA [%] | VIOLA [%] |
|---|---|---|
| Swobodne zapylanie | 98,3 | 95,3 |
| Ręczne zapylanie krzyżowe | 50,5 | 75,3 |
| Ręczne zapylanie | 29,9 | 21,6 |
| Bez ingerencji (izolacja) | 26,1 | 26,6 |
Średnia masa owocu w zależności od odmiany i metody zapylania:
| Zapylanie | GERDA [g] | VIOLA [g] |
|---|---|---|
| Swobodne zapylanie | 0,690 | 0,670 |
| Ręczne zapylanie krzyżowe | 0,468 | 0,548 |
| Ręczne zapylanie | 0,357 | 0,283 |
| Bez ingerencji (izolacja) | 0,301 | 0,326 |
Procent zawiązania owoców (%) w kolejnych terminach zbioru – odmiana Viola
| Kolejność zbioru | swobodne zapylanie | ręczne zapylanie krzyżowe | ręczne samozapylenie | bez ingerencji (izolacja) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 35 | 10 | 3 | 2 |
| 2 | 42 | 22 | 6 | 5 |
| 3 | 20 | 28 | 10 | 8 |
| 4 | 5 | 15 | 5 | 4 |
| 5 | 2 | 3 | 2 | 2 |
| 6 | 3 | 5 | 3 | 3 |
Procent zawiązania owoców (%) w kolejnych terminach zbioru – odmiana Gerda
| Kolejność zbioru | swobodne zapylanie | ręczne zapylanie krzyżowe | ręczne samozapylenie | bez ingerencji (izolacja) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 55 | 8 | 3 | 1 |
| 2 | 35 | 22 | 12 | 6 |
| 3 | 10 | 17 | 6 | 4 |
| 4 | 3 | 8 | 3 | 2 |
| 5 | 2 | 4 | 2 | 2 |
| 6 | 2 | 5 | 3 | 2 |
Wnioski
🔹 Swobodne zapylanie pozwoliło uzyskać najwięcej i najlepszej jakości owoce w najkrótszym czasie.
🔹 Izolacja kwiatów (bez ingerencji) skutkowała znaczącym spadkiem plonów oraz wydłużonym sezonem zbiorów.
| Metoda zapylania | Procent owocowania | Średnia masa owoców | Termin zbioru |
|---|---|---|---|
| Swobodne zapylanie | Najwyższy | Największa | Najwcześniejszy |
| Ręczne zapylanie krzyżowe | Średni | Średnia (wyższa niż samozapylanie) | Opóźniony |
| Ręczne zapylanie | Niski | Niska | Opóźniony |
| Bez ingerencji | Najniższy | Najmniejsza | Najpóźniejszy |
- Naturalne zapylanie przez owady jest bardziej skuteczne niż ręczne zapylanie.
- Ręczne zapylanie, mimo dokładności, nie odtworzy pełnej efektywności naturalnych zapylaczy.
- Jagoda kamczacka potrzebuje obecności zapylaczy (zwłaszcza trzmieli) do osiągnięcia pełnego potencjału plonowania.
Naturalne zapylanie jagody kamczackiej jest lepsze
Naturalni zapylacze:
- Odwiedzają kwiaty wielokrotnie, zapewniając skuteczny transfer pyłku.
- Przenoszą różnorodny pyłek, co zwiększa szanse na krzyżowe zapylenie.
- Przyspieszają proces zapylenia i tym samym dojrzewania owoców.
Efektywne zapylanie jagody kamczackiej ma bezpośredni wpływ na:
- Liczbę owoców,
- Jakość owoców,
- Szybkość i intensywność zbioru.
Wolne zapylanie przez owady okazuje się niezastąpione i powinno być uwzględnione przy planowaniu każdej plantacji jagody kamczackiej.
Bez zapylaczy – nie ma owoców!
Autor artykułu: Bartosz Spychalski – właściciel szkółki Akademia Roślin.
Źródło:
- Artykuł został opracowany na podstawie wyników badania:
„Pollination and pollinators of haskap (Lonicera caerulea)” autorstwa Aleša Vladka, Mariana Hybla i Antonina Pridala, przeprowadzonego na Wydziale Zoologii, Rybołówstwa, Hydrobiologii i Apidologii Uniwersytetu Mendla w Brnie (Czechy).