JAGODA KAMCZACKA 'WOJTEK’

Opis odmiany

Jagoda kamczacka 'Wojtek’ uznawana jest za jedną z najbardziej wartościowych odmian uprawianych w Polsce. Jej wyjątkowa odporność na niskie temperatury, z potencjałem wytrzymałości do -35°C, predestynuje ją do uprawy zarówno w warunkach amatorskich, jak i na skalę przemysłową. Odmiana 'Wojtek’ imponuje szybkim tempem wzrostu oraz kulistym i gęstym pokrojem, osiągając rozmiary do 1,8 m wysokości i 1,5 m szerokości. Możliwy zbiór mechaniczny jak i ręczny.

Wzrost	Szybki, osiąga do 1,8 m wysokości i 1,5 m szerokości.
Owocowanie	Możliwe już w pierwszym roku, średni plon 3,5 kg z krzewu, maksymalny do 4-5 kg. Pierwsze owoce mogą pojawić się już w pierwszym roku po posadzeniu. Może owocować nawet 30 lat.
Pokrój	Kulisty i gęsty.
Mrozoodporność	Do -35°C.
Smak owoców	Słodko-kwaśny, aromatyczny, sporej wielkości, niezwykle aromatyczne i słodkie.
Stanowisko	Najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych; dobrze radzą sobie także w półcieniu.
Termin dojrzewania	W pierwszej połowie czerwca.
Przeznaczenie owoców	Idealne do bezpośredniego spożycia, na soki, susz oraz do mrożenia. Zachowują 80% cennych związków po przetworzeniu.
Właściwości owoców	Źródło antocyjanów, flawonoidów, polifenoli, kwasów organicznych, witamin. Mocne działanie antyoksydacyjne.
Zapylacze	Najlepszymi zapylaczami są 'Zojka', 'Duet', 'Atut'.
Uprawa i pielęgnacja	Mało wymagające krzewy, najlepiej na glebach o odczynie lekko kwaśnym (pH 5,5 - 6,5).
Zbiór	Możliwy zbiór mechaniczny jak i ręczny.
Cięcie	Pierwsze cięcie prześwietlające po około 5 latach, celem usunięcia starych pędów.

Badania porównawcze jagody kamczackiej prowadzone przez Instytut Ogrodnictwa udowodniły, iż w warunkach centralnej Polsce, najlepiej plonowała odmiana 'Wojtek’ i 'Jolanta’ (łącznie w ciągu 6 lat powyżej 15 kg/krzew), a pozostałe nieco gorzej (6-8 kg/krzew).

Owoce

Owoce 'Wojtek’ są nie tylko smaczne, ale również bardzo zdrowe. Charakteryzują się podłużnym kształtem, są soczyste, dojrzewają jednocześnie, co ułatwia zbiór. Mają słodko-kwaśny, intensywnie aromatyczny smak, który zadowoli nawet najbardziej wymagające podniebienia.

Średnia masa jagody to około 1 gram, co czyni je idealnymi do bezpośredniego spożycia, a także przetwórstwa. Średni plon z dojrzałego krzewu wynosi średnio 3,5 kg, a w optymalnych warunkach może osiągnąć nawet do 4-5 kg, co świadczy o wysokiej produktywności tej odmiany.

Owoce jagody kamczackiej 'Wojtek’ są bogate w substancje biologicznie czynne, takie jak antocyjany, flawonoidy, polifenole, kwasy organiczne oraz witaminy, co sprawia, że mają one wysoką aktywność antyoksydacyjną.

Porównanie odmiany 'Wojtek’ z innymi, polskimi odmianami

Pierwsze owoce jagody kamczackiej mogą pojawić się już w pierwszym roku po posadzeniu (zwykle od 10 do 50 g z krzewu). W drugim i trzecim roku po posadzeniu można uzyskać od 0,5 do 1 kg owoców z jednego krzaka (w optymalnych warunkach). W 5. roku po posadzeniu, z najbardziej obfitujących odmian można uzyskać do 5,4 kg owoców. Warto podkreślić, iż jagoda kamczacka może owocować nawet 30 lat.

Odmiana	Wysokość (cm)	Szerokość (cm)	Masa jagód	Termin zbioru	Smak	Brix	Zbiór z 1 krzewu (kg)
Wojtek	180	150	150	średni	cierpko-słodki	15+	5,4
Zojka	150	180	180	średni	słodki	17+	4,5
Ruben	150	180	180	średni	słodki	15+	3,6
Rebeka	120	180	144	średni	cierpko-słodki	15+	4,5
Iga	135	180	162	średni	słodki	15+	3,6
Tola	135	180	162	średni	cierpko-słodki	15+	3,6
Jolanta	200	200	287	średni	cierpko-słodki	15+	5,4

W powyższej tabeli staraliśmy się pomóc hodowcom porównać zbiór owoców jagody kamczackiej z 1,81 metra sześciennego (4 x 4 x „stopa” = 64 stopy sześcienne).

Należy kierować się zasadą – im większa masa rośliny, tym większa liczba jagód. Pamiętajmy, że odmiany dające największe plony nie zawsze wytwarzają najsmaczniejsze owoce. Mniejsze plony często pozwalają uzyskać lepszy smak jagód.

Kolejnym czynnikiem jest odstęp między poszczególnymi krzewami. Jeśli posadzisz większą roślinę (np.: 'Wojtek’ lub 'Jolanta’) w odstępach między rzędami wynoszącymi tylko 60-90 cm, jest mało prawdopodobne, aby udało się uzyskać zdrową roślinę lub deklarowane plony.

Przykład: naturalna masa jagody kamczackiej 'Wojtek’ wynosi 150. Jeśli zasadzisz ją w odstępie około 60 cm, zmniejszysz jej masę do 60 i zredukujesz plon do około 1,8 kg na krzew (lub mniej).

Jagody kamczackie są gotowe do zbioru przy zawartości cukru (Brix) na poziomie 15.

W przypadku nowszych odmian zawartość cukru Brix jest większa, a najwyższe wartości są oznaczone notacją Brix 17+. W wielu przypadkach, gdy uprawiasz takie odmiany w odpowiednich (idealnych) warunkach, mogą osiągnąć Brix na poziomie 20.

Przeznaczenie owoców

Owoce jagody kamczackiej 'Wojtek’ idealnie nadają się do bezpośredniego spożycia (jako dodatek do ciast, lodów, sałatek czy pierogów), na soki, susz oraz do mrożenia.

Nawet po przetworzeniu owoce zachowują 80% cennych związków. Są doskonałym surowcem do wyrobu kompotów, suszu, nalewek, przecierów, galaretek, mogą być również mrożone. Z jagód można wytwarzać alkohol – głównie nalewki.

Właściwości owoców

Owoce kamczackiej są cennym źródłem substancji biologicznie czynnych (antocyjany, flawonoidy, polifenole, kwasy organiczne, witaminy).

Świeże owoce, zależnie od odmiany, zawierają dużo antocyjanów. Bogactwo tych związków w owocach powoduje, że mają wysoką aktywność antyoksydacyjną. Substancje te pomagają w walce z chorobami nowotworowymi oraz opóźniają procesy starzenia się.

• wzmacniają naczynia krwionośne
• pomagają w walce z nowotworami
• opóźnia procesy starzenia
• dodają wigoru
• hamują krwotoki
• obniżają ciśnienie krwi.

Termin dojrzewania owoców jagody kamczackiej 'Wojtek’

Owoce jagody kamczackiej 'Wojtek’ dojrzewają w pierwszej połowie czerwca. Owocowanie skupione jest na zewnętrznych partiach krzewów, dzięki czemu owoce równomiernie dojrzewają i łatwo się je zbiera poprzez otrząsanie.

Polskie odmiany jagody kamczackiej takie jak właśnie 'Wojtek’, czy 'Zojka’ z powodzeniem nadają się do zbioru mechanicznego. W opinii niektórych producentów owoce zbierane kombajnem cechuje lepsza jakość niż te zbierane ręcznie. Mogą być z śmiało sprzedawane na rynek świeżych owoców.

Dobrym rozwiązaniem będzie wykorzystanie kombajnów całorzędowych lub połówkowych, używanych powszechnie do zbioru owoców porzeczek, czy agrestu. Minimalny wiek krzewów jagody kamczackiej, z których owoce można zbierać maszynowo, to 3 lub 4 lata. Warto zauważyć, iż optymalna wysokość zbiorcza kombajnu wynosi ok 20-30 cm, owoce znajdujące się poniżej tego poziomu pozostaną niezebrane lub opadną.

Dla zwiększenia wydajności zbioru, zasadne jest usunięcie nisko wyrastających pędów i nadanie krzewom kształtu stożka lub parasola. Prawidłowy kształt krzewów oraz owocowanie na optymalnej dla kombajnu wysokości sprawi, że mechaniczny zbiór będzie łatwiejszy.

Termin kwitnienia – dlaczego to takie ważne?

Jagoda kamczacka owocuje bardzo słabo bez zapylenia krzyżowego (pyłkiem innej odmiany). Brak odpowiedniego „sąsiedztwa” w postaci innych odmian powoduje, iż procent zawiązywanych owoców jest bardzo niski, a same jagody niewielkie. Na szczęście, na polskim rynku, wybór odmian jest bardzo duży (być może nawet zbyt duży, gdyż co raz trudniej wybrać te najlepsze).

Aby wybrać najwłaściwsze odmiany do zapylenia krzyżowego kierujemy się następująco zasadą: planujemy takie sąsiedztwo odmian, aby terminy pełni kwitnienia nakładały się lub były zbliżone do siebie. Pamiętamy również aby wybrane odmiany miał jak najdalsze pokrewieństwo.

Kwitnienie jagody kamczackiej zaczyna się bardzo wcześnie, w niektórych sezonach nawet w połowie marca. W tym czasie temperatura nie sprzyja oblotom pszczoły miodnej, natomiast bardzo chętnie jagodę odwiedzają trzmiele. Jagoda kamczacka to krzew w pełni mrozoodporny – kwiaty nie przemarzają nawet w temperaturze – 8°C.

Najlepszy zapylacz dla jagody kamczackiej 'Wojtek’

Aby uzyskać bardziej obfite zbiory owoców należy posadzić w pobliżu inne odmiany jagody kamczackiej.

Najlepszymi zapylaczami dla odmiany 'Wojtek’ są 'Zojka’, 'Duet’ i 'Atut’.

Uprawa i pielęgnacja

Jagody kamczackie mają opinię mało wymagających krzewów, są bardzo wytrzymałe na mróz i suszę, jeśli oczywiście zapewni im się odpowiednie warunki. Najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych; dobrze radzą sobie także w półcieniu. Najlepsze zbiory osiągniemy jeśli posadzimy jagodę kamczacką na glebach o odczynie lekko kwaśnym (pH 5,5 – 6,5).

Sadzenie jagody kamczackiej

Jeśli planujemy zbiór ręczny to sadzonki jagody kamczackiej 'Wojtek’ sadzimy co 1,5 m w rzędzie, zachowując ok 2,5-3 m odległości między poszczególnymi rzędami.

W przypadku zbioru mechanicznego (kombajnem) możemy krzewy sadzić gęściej, pozostawiając jednocześnie większe odstępy między poszczególnymi rzędami (0,6-0,7 m x 4-4,2 m).

Pamiętajmy, iż krzewy kamczackiej nie tolerują nadmiernego zagęszczania pędów. Jeśli myślimy o założeniu plantacji to bardzo dobrym stanowiskiem będą nasadzenia po roślinach okopowych lub motylkowych. Przed sadzeniem powinniśmy dostarczyć do gleby obornik w dawce 30 t/ha. Aby mieć pewność, iż plony będą dostatecznie wysokie, powinniśmy posadzić 2-3 różne odmiany, które będą się wzajemnie zapylać.

Cięcie jagody kamczackiej

Jagody kamczackie przez pierwsze 4-5 lat od posadzenia nie przycina się w ogóle. Pierwsze cięcie tzw. prześwietlające wykonujemy właśnie po ok 5 latach (w zależności od potrzeby) celem usunięcia starych pędów. Dzięki temu, młodsze pędy zyskają więcej światła, a my zyskamy możliwość uformowania krzewu.

Cięcie można wykonać po zbiorach owoców lub przed kwitnieniem.