JEŻYNA BEZKOLCOWA 'MARYNA’ PBR

Opis odmiany

Jeżyna bezkolcowa 'Maryna’ PBR to polska odmiana deserowa powtarzająca owocowanie, wyhodowana przez Niwę Hodowlę Roślin Jagodowych. Autorką odmiany jest dr Agnieszka Orzeł.

’Maryna’ wyróżnia się przede wszystkim wielkością owoców — na pędach tegorocznych osiągają one masę od 8,6 do 10,3 g, co czyni je jednymi z największych wśród dostępnych odmian jeżyny. Dla porównania owoce popularnej odmiany 'Loch Ness’ ważą od 6,1 do 7,5 g.

Największym atutem odmiany jest jednak podwójne owocowanie w jednym sezonie. Krzew zawiązuje owoce na pędach dwuletnich pod koniec czerwca, a następnie powtarza owocowanie na pędach tegorocznych od początku września. Dzięki temu okres zbioru rozciąga się na znaczną część sezonu, a świeże owoce można zbierać jeszcze wtedy, gdy większość odmian dawno przekwitła.

Krzew rośnie umiarkowanie silnie, pędy są wyprostowane i całkowicie pozbawione kolców, co znacznie ułatwia pielęgnację i zbiór. Owoce są wyeksponowane wzdłuż pędu dwuletniego oraz na wierzchołku pędu tegorocznego, dzięki czemu zbiór jest szybki i wygodny.

Odmiana jest odporna na choroby pędów. Objęta jest tymczasowym wyłącznym prawem do odmiany od 31 stycznia 2024 roku. Jej nazwa hodowlana to NR1716009.

’Maryna’ sprawdzi się zarówno w ogrodzie przydomowym, jak i na plantacji towarowej — w gruncie oraz pod osłonami.

Co wyróżnia odmianę

Pędy: bezkolcowe, wyprostowane, o średniej sile wzrostu, wysokość 1,5–2 m

Owoce: bardzo duże (na pędach tegorocznych 8,6–10,3 g, na dwuletnich 6–8,5 g), długość do 3,5–4 cm, czarne, błyszczące, jędrne

Smak: wyjątkowo słodki, zawartość ekstraktu 11–13% Brix

Okres owocowania: dwukrotny — koniec czerwca (pędy dwuletnie) oraz początek września (pędy tegoroczne)

Plenność: przybliżony plon 3–4 kg z krzewu

Odporność na choroby: odporna na choroby pędów

Trwałość pozbiorcza: wysoka — przechowywanie chłodnicze do dwóch tygodni w temperaturze 5–9°C

Zastosowanie: uprawa amatorska i towarowa, owoce deserowe, przetwory, soki, mrożenie, nalewki

Mrozoodporność: strefa 5b

Inne: mała podatność owoców na gnicie oraz na rewersję koloru podczas przechowywania

Owoce

Owoce 'Maryny’ to jej największa siła. Są bardzo duże, o długości dochodzącej do 3,5–4 cm, jednolicie czarne, intensywnie błyszczące i wyjątkowo jędrne.

Masa owoców różni się w zależności od typu pędu. Na pędach tegorocznych, czyli w zbiorze wrześniowym, wynosi od 8,6 do 10,3 g. Na pędach dwuletnich, w zbiorze czerwcowym, od 6 do 8,5 g. Warto o tym pamiętać przy planowaniu zbioru — jesienne owoce są wyraźnie okazalsze.

Zawartość ekstraktu wynosi od 11 do 13% Brix, co daje wyraźnie słodki, deserowy smak.

Dzięki wysokiej twardości i jędrności owoce świetnie znoszą transport i można je przechowywać w warunkach chłodniczych, w temperaturze 5–9°C, nawet do dwóch tygodni. Wykazują przy tym małą podatność na gnicie oraz na rewersję koloru, czyli niekorzystne przebarwianie się owoców w czasie przechowywania.

Polecane przede wszystkim do bezpośredniego spożycia, ale sprawdzą się także w przetwórstwie: na dżemy, desery, soki, mrożonki i nalewki.

Termin dojrzewania owoców

’Maryna’ owocuje dwukrotnie w sezonie:

Pędy dwuletnie: początek zbioru pod koniec czerwca

Pędy tegoroczne: początek zbioru na początku września

Plon z pędów dwuletnich jest wyższy niż z jednorocznych, natomiast owoce z pędów tegorocznych są większe.

Jedyną wadą odmiany jest stosunkowo późne dojrzewanie owoców na pędach tegorocznych — w chłodniejsze lata i w rejonach o krótszej jesieni część plonu może nie zdążyć dojrzeć w gruncie. W uprawie pod osłonami problem ten nie występuje.

Porównanie odmian jeżyny z hodowli Niwa

Zestawienie pokazuje, gdzie leży przewaga 'Maryny’. Wśród odmian powtarzających owocowanie ma zdecydowanie największe owoce — na pędach tegorocznych są one o połowę cięższe niż u 'Juhasa’. Ten z kolei wygrywa słodyczą, osiągając nawet 14 stopni Brix.

W porównaniu z powszechnie uprawianą odmianą 'Loch Ness’ owoce 'Maryny’ z jesiennego zbioru są nawet o 40% cięższe.

Wymagania glebowe i stanowisko

Odmiana preferuje stanowiska słoneczne, osłonięte od wiatru.

Najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchnicznych i przepuszczalnych, o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego (pH 6,0–7,0).

Ze względu na wysokość krzewu dochodzącą do 2 m oraz obfite owocowanie odmiana wymaga rusztowania lub palików. Podpory nie tylko ułatwiają prowadzenie pędów i zbiór, ale też poprawiają przewiewność krzewu, co ogranicza rozwój chorób.

Nawożenie i nawadnianie

Podstawą nawożenia powinna być analiza gleby oraz obserwacja rośliny. Stosuje się zasady zbliżone do nawożenia malin.

’Maryna’ wymaga utrzymywania stałej, umiarkowanej wilgotności podłoża — należy unikać zarówno przesuszenia, jak i zalania. Nawadnianie jest szczególnie istotne w okresie dojrzewania owoców, a przy odmianie powtarzającej owocowanie oznacza to dwa krytyczne okresy w sezonie: czerwiec oraz sierpień i wrzesień.

Sadzenie

Najkorzystniejszym terminem sadzenia jeżyny jest wczesna wiosna. Sadzonki można sadzić również jesienią, ale wymagają wtedy ochrony przed zamarznięciem przez usypanie kopczyka. Materiał z pojemnika można sadzić przez cały sezon wegetacyjny.

Zalecana rozstawa to 1,5 m między roślinami w rzędzie oraz 2–2,5 m między rzędami.

Sadzonki sadzimy 3–4 cm głębiej, niż rosły w szkółce lub pojemniku. Po posadzeniu krzew obficie podlewamy.

Cięcie i prowadzenie

’Maryna’ jest odmianą powtarzającą owocowanie, więc prowadzenie krzewu wygląda inaczej niż przy odmianach owocujących wyłącznie na pędach dwuletnich.

Rozkrzewianie — zabieg kluczowy dla plonu. Autorka odmiany zaleca prowadzenie krzewu przez rozkrzewianie: gdy pędy osiągną wysokość około 50 cm, należy przyciąć ich stożki wzrostu. Tak samo postępujemy z pędami bocznymi. Zabieg ten stymuluje roślinę do wytwarzania nowych pędów owoconośnych, co bezpośrednio przekłada się na wyższy plon. Pominięcie tego kroku to najczęstsza przyczyna rozczarowania plonem u tej odmiany.

Po zbiorze letnim wycinamy przy ziemi pędy dwuletnie, które już owocowały.

Pędy tegoroczne, które owocowały jesienią, pozostawiamy — w kolejnym sezonie zaowocują one jako pędy dwuletnie w zbiorze czerwcowym.

Jeśli zależy nam wyłącznie na jednym, obfitym zbiorze jesiennym, można zastosować uproszczone cięcie polegające na wycinaniu wszystkich pędów przy ziemi późną zimą. Rezygnujemy wtedy ze zbioru czerwcowego, ale znacznie upraszczamy pielęgnację.

Ochrona

Odmiana jest odporna na choroby pędów, co ogranicza konieczność intensywnej ochrony fungicydowej.

Mimo to zalecana jest profilaktyka przeciwko dwóm zagrożeniom typowym dla gatunku:

Szpeciel jeżynowiec (Acalitus essigi) — szkodnik powodujący nierównomierne dojrzewanie owoców, które pozostają częściowo czerwone. Kluczowa jest profilaktyka i monitoring, bo zwalczanie rozwiniętej populacji jest trudne.

Antraknoza jeżyny (Elsinoë veneta) — choroba grzybowa objawiająca się plamami na pędach i owocach. Sprzyja jej duża wilgotność i zagęszczenie krzewu, dlatego tak istotne są podpory poprawiające przewiewność.

Czy wiesz, że…

Autorka odmiany, dr Agnieszka Orzeł, określa 'Marynę’ jako pierwszą polską bezkolcową jeżynę powtarzającą owocowanie.

W maju 2024 roku Niwa Hodowla Roślin Jagodowych podpisała umowę licencyjną z brytyjską firmą Global Plant Genetics, która reprezentuje odmiany 'Maryna’ i 'Juhas’ na rynkach międzynarodowych. Odmiana jest testowana między innymi na plantacjach w Australii, gdzie potwierdziła jakość i smak owoców również w tamtejszym klimacie.

Wyhodowanie odmiany zostało dofinansowane ze środków projektów badawczych POIR.01.01.01-00-0073/16 oraz POIR.01.01.01-00-0459/19.

Odmiana została zgłoszona do Konkursu Roślinnych Nowości Wystawy „Zieleń to Życie” w 2026 roku.