JEŻYNA BEZKOLCOWA 'OUACHITA’ ®

Opis odmiany

Jeżyna bezkolcowa ’Ouachita’ to amerykańska odmiana deserowa wyhodowana na Uniwersytecie w Arkansas. Powstała ze skrzyżowania odmiany ’Navaho’ z linią hodowlaną Ark.1506, wykonanego w 1990 roku. Roślinę mateczną wyselekcjonowano w 1993 roku i testowano pod numerem A-1905. To jedenasta odmiana w serii wyprostowanych jeżyn z Arkansas i czwarta bezkolcowa o takim pokroju.

’Ouachita’ dojrzewa pomiędzy dwiema starszymi odmianami bezkolcowymi z tej samej hodowli — 'Arapaho’ i 'Navaho’ — i to jest jej kluczowa rola w nasadzeniu. 'Arapaho’ ma krótki okres zbioru, przez co między nim a 'Navaho’ powstaje luka. 'Ouachita’ tę lukę wypełnia, zapewniając ciągłość zbiorów.

Pędy są bezkolcowe, wyprostowane i sztywne. W ocenie hodowców wyprostowanie oceniono na 8,5 w skali dziesięciopunktowej — wyżej niż 'Navaho’ i 'Arapaho’, choć nieco niżej niż 'Apache’. Siła wzrostu na poziomie 8,4 również przewyższa obie starsze odmiany.

Odmiana sprawdza się zarówno w ogrodzie przydomowym, jak i na plantacji towarowej. W testach prowadzonych w Oregonie, Indianie, Georgii, Luizjanie, Michigan i Kentucky wszędzie owocowała dobrze.

Co wyróżnia odmianę:

• Pędy: bezkolcowe, wyprostowane, o dobrej sile wzrostu

• Owoce: średnia masa 5,8 g (zakres 4,5–6,8 g), kształt zwarty i stożkowaty, czarne z wyjątkowym połyskiem

• Smak: oceniony na 8,4 w skali dziesięciopunktowej — na poziomie 'Navaho’ i 'Apache’, wyżej niż 'Arapaho’

• Ekstrakt: średnio 9,9% Brix, w niektórych latach 10–11%

• Okres owocowania: średnio-późny, około pięciu tygodni

• Plenność: bardzo wysoka i regularna

• Odporność na choroby: umiarkowana odporność na antraknozę, pełna odporność na rozetowatość

• Trwałość pozbiorcza: bardzo dobra, porównywalna z 'Navaho’

• Zastosowanie: uprawa amatorska i towarowa, owoce deserowe, transport, przetwórstwo

Porównanie na tle innych odmian

Hodowcy z Arkansas oceniali rośliny raz w roku przez osiem sezonów, od 1995 do 2002. Używali skali dziesięciopunktowej dla trzech cech rośliny:

Wigor — przy czym za akceptowalne uznawano oceny od 7 wzwyż

Zdrowotność — 10 oznaczało doskonały stan

Wyprostowanie pędów — 10 oznaczało pokrój całkowicie wyprostowany

Do tego dochodziły dwie cechy owoców, oceniane przez osiem lat:

Jędrność — mierzona subiektywnie, dotykiem, na 8–10 owocach

Smak — oceniany przez degustację owoców bezpośrednio na plantacji

Owoce

Owoce 'Ouachita’ są zwarte, stożkowate i bardzo atrakcyjne wizualnie — autorzy odmiany zwracają uwagę zwłaszcza na wyjątkowy, lśniący czarny połysk.

Średnia masa owocu z wszystkich lokalizacji i lat badań wyniosła 5,8 g, przy rozpiętości od 4,5 do 6,8 g w zależności od sezonu i stanowiska. Dla porównania w tych samych badaniach 'Arapaho’ osiągnęło 4,7 g, a 'Navaho’ 4,1 g. Odmiana zachowuje też masę owoców dłużej w trakcie sezonu zbiorów niż 'Navaho’.

Zawartość ekstraktu w siedmioletnim cyklu obserwacji wyniosła średnio 9,9% Brix, a w części sezonów 10–11%. Warto jednak zwrócić uwagę na ocenę smaku: 8,4 punktu, czyli praktycznie na poziomie 'Navaho’ uznawanego za najsłodszą odmianę z Arkansas. To dobra ilustracja tego, że sam pomiar cukru nie oddaje pełni wrażeń smakowych — 'Ouachita’ ma harmonijny, wyrównany smak przy umiarkowanej słodyczy.

Owoce charakteryzuje pełne, równomierne wykształcenie pestkowców. To istotna przewaga nad 'Navaho’, u której obserwowano nierównomierne zawiązywanie owoców przypisywane częściowej sterylności.

Odmiana nie wykazuje też problemu białych pestkowców, czyli jasnych, niedojrzałych fragmentów owocu. W sezonie 2002, gdy zjawisko to wystąpiło w Arkansas ze szczególnym nasileniem, u 'Ouachity’ nie stwierdzono go wcale, podczas gdy u 'Apache’ było bardzo częste. Przyczyn upatruje się w żerowaniu wciornastków i pluskwiaków oraz w poparzeniach słonecznych.

Trwałość po zbiorze

To jeden z najmocniejszych argumentów za tą odmianą. W badaniach przechowalniczych owoce 'Ouachity’ zachowywały się porównywalnie z 'Navaho’ po siedmiu dniach w temperaturze 5°C — a 'Navaho’ uchodzi za odmianę o wyjątkowej trwałości pozbiorczej.

W praktyce oznacza to, że owoce dobrze znoszą transport i nadają się na rynek świeży, sprzedaż bezpośrednią oraz do przetwórstwa: dżemów, konfitur, deserów i wypieków.

Termin dojrzewania owoców

Jeżyna 'Ouachita’ zakwita mniej więcej w tym samym terminie co 'Apache’, dzień po 'Arapaho’ i dwa dni przed 'Navaho’.

Zbiór rozpoczyna się 6–8 dni po 'Arapaho’, 7 dni przed 'Navaho’ i 6–9 dni przed 'Apache’. W warunkach Arkansas przypadało to na 12–13 czerwca, ze szczytem około 19–24 czerwca i zakończeniem w połowie lipca. W polskich warunkach terminy przesuwają się o kilka tygodni.

Okres zbioru trwa około pięciu tygodni, co pozwala na sukcesywne zbieranie owoców i rozkłada nakład pracy w czasie.

Zdrowotność

Ogólna ocena zdrowotności wyniosła 8,5 punktu — wyżej niż 'Arapaho’, choć niżej niż 'Apache’ i 'Navaho’.

Antraknoza: odporność umiarkowana. W ośmioletnich obserwacjach niewielkie objawy na owocach stwierdzono w dwóch sezonach, przy jednym zabiegu wapnem siarkowanym wykonywanym wiosną. W licznych doświadczeniach powtarzalnych antraknozę owoców i pędów zaobserwowano tylko raz.

Rozetowatość (mir jeżyny): brak objawów. W doświadczeniu prowadzonym w Luizjanie przy bardzo wysokiej presji choroby 'Ouachita’ nie wykazała żadnych porażeń, podczas gdy u kolczastych odmian 'Shawnee’ i 'Kiowa’ porażenie sięgnęło 100% pędów. To czyni ją wartościowym wyborem tam, gdzie ta choroba stanowi problem.

Rdza jeżyny: w badaniach nie stwierdzono jej ani razu, mimo obecności porażonych roślin w odległości 30 metrów od poletek. Warto jednak wiedzieć, że jeden z rodziców — 'Navaho’ — jest na tę chorobę podatny, więc obserwacja jest wskazana.

Mączniak prawdziwy: w niektórych latach obniżano ocenę zdrowotności z powodu podwijania się liści na pędach jednorocznych. Późniejsze obserwacje wykazały jednak brak grzybni i zahamowania wzrostu liści, nawet gdy mączniak występował na sąsiednich genotypach. Podejrzenie okazało się bezpodstawne.

Mrozoodporność

W trakcie ośmioletnich badań w Arkansas rośliny przechodziły zimy z minimami od –7,8°C do –17,4°C i wykazywały brak lub jedynie niewielkie uszkodzenia pędów i pąków.

Wniosek autorów odmiany brzmi: 'Ouachita’ jest prawdopodobnie bardziej odporna niż 'Arapaho’, porównywalna z 'Apache’ i nieco mniej odporna niż 'Navaho’.

Uwaga praktyczna istotna w polskich warunkach: odmiana okazała się wrażliwa na przymrozki późnozimowe w okresie pękania pąków. W 1996 roku mróz –12,3°C 10 marca znacząco ograniczył plon, a ocena plonowania spadła do 3 w skali dziesięciopunktowej, przy 7 dla 'Navaho’. W chłodniejszych rejonach kraju warto rozważyć osłonięcie krzewów lub sadzenie w miejscu, gdzie wegetacja rusza nieco później.

Wymagania glebowe / Stanowisko

Preferuje stanowiska nasłonecznione lub lekko zacienione. Najlepsze plony uzyskuje się na glebach lekko kwaśnych, umiarkowanie wilgotnych, o dobrej przepuszczalności (gleby piaszczysto-gliniaste).

Wymaga podpór, ze względu na wyprostowany, ale silny wzrost pędów.

Prowadzenie i podpory

Tu 'Ouachita’ daje pewną swobodę. Autorzy odmiany podają, że przy przycięciu wierzchołków pędów jednorocznych na wysokości 1,1 m krzewy można prowadzić w formie żywopłotowej bez rusztowania.

Podpieranie pędów dwuletnich w okresie owocowania pozostaje jednak wskazane — ogranicza wyleganie pędów pod wpływem wiatru lub przy wyjątkowo obfitym plonie.

Nawożenie i nawadnianie

Podstawą nawożenia powinna być analiza gleby oraz ocena wyglądu rośliny. Stosuje się podobne zasady nawożenia jak w przypadku malin.

Jeżyna ma nieco głębszy system korzeniowy niż malina, dlatego zazwyczaj mniej cierpi w powodu okresowego niedoboru wody. Nie mniej jednak dłuższe okresy suszy mogą negatywnie wpłynąć na kondycję rośliny. Zalecane jest nawadnianie przede wszystkim na glebach lekkich, przepuszczalnych.

Sadzenie

Najkorzystniejszym terminem sadzenia jeżyny jest wczesna wiosna. Sadzonki jeżyny 'Ouachita’ możemy sadzić również jesienią, ale muszą być chronione przed zamarznięciem przez usypanie kopczyka. Z kolei materiał szkółkarski z pojemnika możemy sadzić przez cały sezon wegetacyjny.

Jeżyny sadzimy w rzędach średnio co 1-3 m (w zależności od siły wzrostu i sposobu formowania), zachowując ok 2,5 m między poszczególnymi rzędami. Sadzonki sadzimy 3-4 cm głębiej niż rosły w szkółce lub pojemniku. Po posadzeniu krzew obficie podlewamy.

Cięcie

’Ouachita’ owocuje na pędach dwuletnich, więc stosuje się dwuletni cykl cięcia.

Latem przycinamy wierzchołki pędów jednorocznych na wysokości około 1,1 m — to zalecenie pochodzące bezpośrednio od hodowców odmiany. Zabieg pobudza rozgałęzianie boczne i pozwala prowadzić krzew bez rusztowania.

Przedwiośniem pęd główny skracamy do wysokości około 1,7 m, a pędy boczne do 30–40 cm.

Po zbiorze owoców wycinamy przy ziemi wszystkie pędy, które owocowały, oraz nadmiar pędów jednorocznych. Pozostawiamy 5–7 silnych pędów do owocowania w przyszłym roku.

Czy wiesz, że…

Jeżyna 'Ouachita’ jest jedenastą odmianą wyprostowanej jeżyny wyhodowaną na Uniwersytecie w Arkansas i czwartą bezkolcową w tej serii.

Nazwa pochodzi od gór Ouachita w zachodniej części stanu Arkansas — zgodnie z tradycją hodowli, która nazwy swoich odmian czerpie z lokalnej geografii i kultury rdzennych mieszkańców regionu, jak 'Navaho’, 'Apache’, 'Arapaho’, 'Cherokee’ czy 'Shawnee’.

W drzewie genealogicznym odmiany, poza 'Navaho’, znajdują się między innymi 'Thornfree’, 'Brazos’, 'Cherokee’, 'Comanche’ i 'Black Satin’.

Rozmnażanie z sadzonek korzeniowych daje u tej odmiany około 60% ukorzenień, mniej niż u 'Shawnee’ (80–100%) czy 'Apache’ (50–100%).