PORZECZKA CZARNA 'BEN LOMOND’

Opis odmiany

Porzeczka czarna 'Ben Lomond’ to odmiana szkocka, otrzymana w 1984 roku w wyniku skrzyżowania (’Brodtrop’ z 'Janslunda’) z (’Consort’ z 'Magnus’). Charakteryzuje się umiarkowanym wzrostem i kulistym pokrojem.

Pędy mogą rozchylać się na boki po wpływem owoców. Pąki są średniej wielkości i lekko odstają od pędów. Łuski młodych pędów są jasnofioletowe, a starsze pąki szarobrązowe. Liście średniej wielkości, ciemnozielone.

W polskich warunkach odmiana jest wytrzymała na mróz. Wrażliwa na amerykańskiego mączniaka oraz rdzę wejmutkowo-porzeczkową. Średnio wrażliwa na antraknozę (opadzinę) liści. Na plantacjach towarowych wymaga silnej ochrony przed tymi chorobami.

Owoce

Porzeczka 'Ben Lomond’ owocuje obficie – jest równie plenna jak 'Titania’. Owoce są spore, jędrne i błyszczące, a co najważniejsze – nie osypują się. Średni plon z poletka 5 krzewów (w okresie 6-8 lat) może wynieść od 80 do nawet 160 kg.

Polecana do uprawy towarowej. Odmiana 'Ben Lomond’ jest popularna w Wielkiej Brytanii, z uwagi na możliwość zbioru maszynowego zbioru i wysoką wartość przetwórczą. Szczególnie polecana na soki.

Termin dojrzewania owoców

Porzeczka ‘Ben Lomond’ to odmiana o późnym terminie dojrzewania, co oznacza, że jej owoce gotowe są do zbioru jako jedne z ostatnich.

Proces wybarwiania trwa dłużej niż u większości innych odmian, ale dzięki temu owoce mają czas na osiągnięcie pełni smaku i aromatu.

Pod względem terminu dojrzewania ‘Ben Lomond’ jest podobna do odmian ‘Ruben’, ‘Tiben’ i ‘Tihope’, które również owocują późno.

Dzięki temu świetnie sprawdzi się dla osób, które chcą cieszyć się świeżymi porzeczkami pod koniec sezonu. To także dobry wybór do przedłużenia zbiorów w ogrodach i na plantacjach.

Porzeczka czarna najlepiej owocuje na jednorocznych przyrostach, tj. na pędach, które wyrosły w poprzednim roku z szyjki korzeniowej lub jako pędy boczne ze starych gałęzi. Na starszych częściach gałęzi wytwarzają się co prawda pąki i krótkopędy owocujące, ale ich udział w tworzeniu plonu, jest z każdym rokiem coraz niższy.

Charakterystyka wzrostu krzewów

W doświadczeniu polowym, założonym jesienią 2020 roku w Sadzie Doświadczalnym IO-PIB w Dąbrowicach, oceniano wzrost i owocowanie młodych krzewów trzynastu odmian porzeczki czarnej.

Źródło: Zagadnienia doradztwa rolniczego NR 2-2023

W pierwszym roku po posadzeniu odmiana ‘Ben Lomond’ wyróżniła się największą liczbą pędów wegetatywnych, obok odmian ‘Tisel’ i ‘Gofert’ – średnio ponad 11 pędów na krzew. Długość pędów była umiarkowana i zbliżona do odmian ‘Tisel’ i ‘Titania’, ale istotnie krótsza niż u ‘Tiben’.

Z kolei grona odmiany ‘Ben Lomond’ były jednymi z najkrótszych spośród ocenianych (poniżej 5 cm), co może wpływać na mniej równomierne dojrzewanie owoców.

Krzewy tej odmiany cechują się wyższym stosunkiem wysokości do szerokości w porównaniu do takich odmian jak ‘Tiben’, ‘Tisel’ czy ‘Titania’, co może świadczyć o ich bardziej wzniesionym pokroju.

Wymagania glebowe / Stanowisko

Porzeczka czarna najlepiej rośnie na żyznych, dobrze przepuszczalnych glebach, bogatych w materię organiczną. Optymalny odczyn gleby to lekko kwaśny do obojętnego (pH 6,0–6,5), choć roślina toleruje również gleby lekko zasadowe.

Warto unikać podłoży ciężkich i podmokłych, które mogą prowadzić do gnicia korzeni.

Najlepsze plonowanie osiąga na stanowiskach słonecznych, choć toleruje również półcień. W pełnym słońcu owoce szybciej dojrzewają i mają wyższą zawartość cukrów. Chronione, ciepłe miejsce sprzyja lepszemu wzrostowi oraz ogranicza ryzyko przemarznięcia pędów zimą.

Przed sadzeniem warto wzbogacić glebę kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem, co poprawi jej strukturę i zasobność w składniki odżywcze.

Należy także unikać sadzenia porzeczek w miejscach, gdzie wcześniej rosły inne rośliny jagodowe, aby zminimalizować ryzyko chorób przenoszonych przez glebę.

Roślina ma stosunkowo płytki system korzeniowy, dlatego regularne nawadnianie w okresach suszy jest niezbędne do utrzymania dobrego plonowania.

Ściółkowanie podłoża korą, słomą lub kompostem pomaga zatrzymać wilgoć i ograniczyć rozwój chwastów.

Porzeczka czarna jest odporna na chłodniejsze warunki, jednak w rejonach narażonych na silne wiatry warto sadzić ją w osłoniętych miejscach lub przy podporach, co zapobiegnie łamaniu się pędów pod ciężarem owoców.

Cięcie

Pierwsze cięcie porzeczki

możemy wykonać zaraz po posadzeniu, aby ułatwić przyjęcie się roślin i przyśpieszyć tworzenie się krzewu. Taką decyzję należy podjąć na podstawie pokroju krzewu oraz ukorzenienia.

Przez pierwsze 3 lata

wykonujemy jedynie niewielkie cięcia sanitarne, polegające na wycinaniu pędów suchych, silnie uszkodzonych mechanicznie oraz leżących na ziemi, które łatwo się ukorzeniają.

Właściwe cięcie rozpoczynamy od 4 roku

i wykonujemy je przez następne lata. Ma ono charakter odmładzający, prześwietlający i sanitarny.

Oprócz pędów suchych, silnie uszkodzonych i leżących na ziemi, wycinamy pędy czteroletnie, to jest takie które już trzykrotnie owocowały.

Pędy te są najgrubsze, najsilniej rozgałęzione i mają najciemniejszą korę. Zwykle też są to pędy najbardziej pochylone na skutek kilkuletniego owocowania.

Kiedy ciąć porzeczkę?

Najlepszy termin cięcia krzewów porzeczki to przedwiośnie – koniec lutego i marzec, czyli przed rozpoczęciem wegetacji.

Na bardzo dużych plantacjach może być to zbyt krótki okres, dlatego cięcie rozpoczyna się wtedy zaraz po zbiorach i trwa do jesieni.