PORZECZKA CZARNA 'TISEL’

Opis odmiany

Porzeczka czarna 'Tisel’ ® to polska odmiana o rodowodzie 'Titania’ x samozapylenie.

Porzeczka 'Tisel’ jest wysoce odporna na amerykański mączniak agrestu i rdzę wejmutkowo-porzeczkową, w średnim stopniu podatna na opadzinę liści. Odmiana wytrzymała na mróz.

Odmiana 'Tisel’ rośnie silnie; pokrój wzniesiony z tendencją do zagęszczania i rozkładania się. Pędy są długie i liczne, silnie zabarwione.

Pąki średniej wielkości, lekko wydłużone i odstające od pąków. Liście również średniej wielkości.

Kwiatostany pojedyncze lub podwójne, średniej długości, o kwiatostanach bardzo słabo zabarwionych antocyjanem.

Wpisana do krajowego rejestru oraz Księgi ochrony wyłącznego prawa COBORU w 2000 roku. Odmiana jest również objęta ochroną prawną na terenie całej Unii Europejskiej do 2029 roku.

Owoce

Owoce odmiany 'Tisel’ są duże, a grona średniej wielkości. Krzew owocuje obficie i regularnie.

W ostatnich latach Instytut Ogrodnictwa prowadził szereg badań, które potwierdziły wysoką wartość produkcyjną nowych odmian porzeczki czarnej. Są one plenne i wytwarzają duże owoce.

Co więcej polskie odmiany są mniej podatne na groźne choroby grzybowe (amerykańskiego mączniaka agrestu, antraknozę liści porzeczki i rdzę wejmutkowo-porzeczkową) i wielkopąkowca niż odmiany standardowe.

* Wielkość krzewów określono jako pomiar wysokości i szerokości.
** Skala: 1 – brak objawów; 3 – średnie porażenie; 5 – bardzo silne porażenie rośliny

Owoce 'Tisel’ mają wysoką wartość przetwórczą i przerobową. Odmiana polecana na przetwory i soki.

Termin dojrzewania owoców

Porzeczka 'Tisel’ dojrzewa wcześnie, w pierwszej dekadzie lipca. Możliwy zbiór kombajnowy.

Porzeczka czarna najlepiej owocuje na jednorocznych przyrostach, tj. na pędach, które wyrosły w poprzednim roku z szyjki korzeniowej lub jako pędy boczne ze starych gałęzi. Na starszych częściach gałęzi wytwarzają się co prawda pąki i krótkopędy owocujące, ale ich udział w tworzeniu plonu, jest z każdym rokiem coraz niższy.

Charakterystyka wzrostu krzewów

W doświadczeniu polowym, założonym jesienią 2020 roku w Sadzie Doświadczalnym IO-PIB w Dąbrowicach, oceniano wzrost i owocowanie młodych krzewów trzynastu odmian porzeczki czarnej.

Źródło: Zagadnienia doradztwa rolniczego NR 2-2023

W pierwszym roku po posadzeniu (2021) odmiana ‘Tisel’ wyróżniła się silnym wzrostem, wytwarzając powyżej 11 pędów na krzew, co stawiało ją w grupie najsilniej rosnących odmian, obok ‘Ben Lomond’ i ‘Gofert’.

Pod względem długości gron odmiana ta należała do najlepszych – jej grona miały powyżej 6 cm, co zapewniało lepsze dojrzewanie owoców i zwiększało ich atrakcyjność dla konsumentów. Wyniki badań były zgodne z wcześniejszymi doniesieniami literaturowymi (Pluta i in., 2012), które wskazywały, że grona ‘Tisel’ należą do najdłuższych spośród badanych odmian.

Ze względu na dobrą dynamikę wzrostu i długie grona odmiana ‘Tisel’ może być wartościowym wyborem zarówno dla plantatorów, jak i dla rynku konsumenckiego.

Wymagania glebowe / Stanowisko

Porzeczka czarna najlepiej rośnie na żyznych, dobrze przepuszczalnych glebach, bogatych w materię organiczną. Optymalny odczyn gleby to lekko kwaśny do obojętnego (pH 6,0–6,5), choć roślina toleruje również gleby lekko zasadowe.

Warto unikać podłoży ciężkich i podmokłych, które mogą prowadzić do gnicia korzeni.

Najlepsze plonowanie osiąga na stanowiskach słonecznych, choć toleruje również półcień. W pełnym słońcu owoce szybciej dojrzewają i mają wyższą zawartość cukrów. Chronione, ciepłe miejsce sprzyja lepszemu wzrostowi oraz ogranicza ryzyko przemarznięcia pędów zimą.

Przed sadzeniem warto wzbogacić glebę kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem, co poprawi jej strukturę i zasobność w składniki odżywcze.

Należy także unikać sadzenia porzeczek w miejscach, gdzie wcześniej rosły inne rośliny jagodowe, aby zminimalizować ryzyko chorób przenoszonych przez glebę.

Roślina ma stosunkowo płytki system korzeniowy, dlatego regularne nawadnianie w okresach suszy jest niezbędne do utrzymania dobrego plonowania.

Ściółkowanie podłoża korą, słomą lub kompostem pomaga zatrzymać wilgoć i ograniczyć rozwój chwastów.

Porzeczka czarna jest odporna na chłodniejsze warunki, jednak w rejonach narażonych na silne wiatry warto sadzić ją w osłoniętych miejscach lub przy podporach, co zapobiegnie łamaniu się pędów pod ciężarem owoców.

Cięcie

Pierwsze cięcie porzeczki

możemy wykonać zaraz po posadzeniu, aby ułatwić przyjęcie się roślin i przyśpieszyć tworzenie się krzewu. Taką decyzję należy podjąć na podstawie pokroju krzewu oraz ukorzenienia.

Przez pierwsze 3 lata

wykonujemy jedynie niewielkie cięcia sanitarne, polegające na wycinaniu pędów suchych, silnie uszkodzonych mechanicznie oraz leżących na ziemi, które łatwo się ukorzeniają.

Właściwe cięcie rozpoczynamy od 4 roku

i wykonujemy je przez następne lata. Ma ono charakter odmładzający, prześwietlający i sanitarny.

Oprócz pędów suchych, silnie uszkodzonych i leżących na ziemi, wycinamy pędy czteroletnie, to jest takie które już trzykrotnie owocowały.

Pędy te są najgrubsze, najsilniej rozgałęzione i mają najciemniejszą korę. Zwykle też są to pędy najbardziej pochylone na skutek kilkuletniego owocowania.

Kiedy ciąć porzeczkę?

Najlepszy termin cięcia krzewów porzeczki to przedwiośnie – koniec lutego i marzec, czyli przed rozpoczęciem wegetacji.

Na bardzo dużych plantacjach może być to zbyt krótki okres, dlatego cięcie rozpoczyna się wtedy zaraz po zbiorach i trwa do jesieni.